बागमती – पठन संस्कृति हराउँदै गइरहेका अवस्थामा हेटौंडा उपमहानगरपालिका–२ सानोपोखरा स्थायी घर भई विगत केही वर्षदेखि पोखरा बस्दै आएका ८० वर्षीय वेदप्रकाश शर्माले पछिल्ला तीन वर्षमा तीन सयभन्दा बढी पुस्तकको अध्ययन गरिसकेका छन् ।
उनलाई यी पुस्तक अध्ययन गर्ने अवसर भने पोखरा महानगरपालिका–२९ भण्डारढिकमा रहेको दीपशिखा सामुदायिक पुस्तकालयले जुराइ दिएको हो ।
हाल एक हजारको सङ्ख्यामा नियमित पाठक रहेको पुस्तकालय वेदप्रकाशजस्तै ज्येष्ठ नागरिकदेखि विद्यालय तथा क्याम्पसका विद्यार्थी र समाजका विभिन्न पेशा व्यवसायमा आबद्ध व्यक्तिको पढ्ने गन्तव्य बनेको हो ।
शर्माको पुस्तक अध्ययनप्रतिको आकर्षण युवापुस्ताका लागि पनि प्रेरक बनिरहेको पुस्तकालयका कोषाध्यक्ष माधव भण्डारीले बताए । उनीजस्तै विभिन्न उमेर समूहका पाठक पुस्तकालयमा आउने गरेको उल्लेख गर्दै भण्डारीले यसले समाजमा पठन संस्कृति बढाउने अभियानलाई प्रभावकारी बनाइरहेको बताए ।
पठन संस्कृतिकै विकासलाई लक्षित गरी पुस्तकालयले इलाका प्रहरी कार्यालय, डाँडाको नाकमा त्यहाँ विभिन्न कसूरको अनुसन्धानका क्रममा रहने थुनुवालाई समेत पढ्ने व्यवस्था मिलाइरहेको छ । “केही समयदेखि डाँडाको नाकस्थित इलाका प्रहरी कार्यालयमा त्यहाँका थुनुवाका लागि समेत पढ्नका लागि पुस्तक उपलब्ध गराउँदै आएका छौं,” उनले भने, “हाम्रो यस प्रयासले थुनुवा कैदीमा समेत सकारात्मक प्रभाव पारिरहेको पृष्ठपोषण प्राप्त भएको छ ।”
पुस्तकालयका नियमित अध्येता शर्माका अनुसार पढ्ने बानीको विकासले आफ्नो व्यक्तित्व विकाससँगै त्यसले सकारात्मक सोच जागृत गराउँछ । आफूले विगत तीन वर्षयता दीपशिखा पुस्तकालयबाट तीन सयभन्दा बढीको सङ्ख्यामा पुस्तक लगेर आद्योपान्त पढ्ने अवसर पाएको बताए । यस अवधिमा पढेकामध्ये तोर्किनको मुस्ताङे कसरी बोल्छन्, प्रेमचन्दको गवन, अमृता प्रीतमको ऐतिहासिक कहानीया, सुधीर शर्माको हिमालपारिको हुरी र भिक्षु, व्यापार, विद्रोह, रमेश भुसालको छाल बाटो (कैलाशदेखि गङ्गासम्म), गोविन्दप्रसाद कुसुमको भृकुटी, मोहन मैनालीको मुकाम, रणमैदानजस्ता पुस्तक धेरै मन पराएको उनले आफ्नो अनुभव बताए । दीपशिखा पुस्तकालयमा हिन्दी भाषाका लेखक तथा साहित्यका पुस्तक थप्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।
यस अघि पनि विभिन्न सेवा, पेशा र व्यवसायमा रहँदा समेत पुस्तकालयको उपयोग गर्ने गरेको बताउँदै उनले विसं २०२६/२७ तिर हेटौंडाको मुख्य सडकमा रहेको जन पुस्तकालय, भुटनदेवी हाइस्कूलनजीकै रहेको हाम्रो पुस्तकालयमा धेरै पुस्तक पढेको बताए ।
पछिल्ला पुस्तामा पुस्तक पढ्नभन्दा पनि मोबाइल हेर्ने मोह बढिरहेको बताउँदै उनले मोबाइल मोहलाई कम गराउँदै पुस्तक पढ्ने बानीको विकास गराउनु अपरिहार्य भएको धारणा राखे ।
दीपशिखा पुस्तकालयले नियमित पाठकका लागि हरेक १५/१५ दिनमा दुई/दुई वटा पुस्तक घरमा लगेर पनि पढ्न सक्ने व्यवस्था मिलाएको कर्मचारी माया गुरुङ बताउँछिन् ।
पुस्तक धेरै सङ्ख्यामा छोटो समयमा पढ्ने भएकाले ८० वर्षीय शर्मालाई भने १५/१५ दिनमा चार/चार वटाको सङ्ख्यामा पुस्तक पढ्नका लागि दिने गरिएको गुरुङले बताइन् ।
समुदायको सक्रियतामा विसं २०५८ मा वाचनालयका रूपमा स्थापित भई पछि यसलाई पुस्तकालयका रूपमा विकास गरिएको पुस्तकालयका अध्यक्ष कृष्णहरि भण्डारी बताउँछन् । पुस्तकालयमा विभिन्न कक्ष तयार गरिएको र ती कक्षमा दिनानुदिन विद्यार्थी तथा पाठक आउने गरेको उनले बताए ।
पुस्तकालयमा रहेको बालकक्षमा बालबालिकालाई बाल मनोवैज्ञानिक प्रविधिबाट सिक्न सक्ने तवरबाट खेलौनालगायतका सामान राखिएका छन् । पुस्तकालयले कथा, चित्रकला, खेलकूद र हाजिरीजवाफ प्रतियोगितासमेत समय–समयमा गर्दै आइएको छ । हरेक वर्ष भानु जयन्ती, पुस्कालय दिवस जस्ता अवसर पारी विद्यालयस्तरीय रामायण वाचन, निबन्ध लेखन आदि प्रतियोगिता पनि सञ्चालन गर्दै आइएको लाइब्रेरियन धनु पहारीले जानकारी दिए ।
पुस्तकालयमा विभिन्न क्षेत्र र विषयका १० हजारभन्दा बढी पुस्तक रहेको र एक हजारभन्दा बढी पाठक रहेका छन् । पुस्तकालयमा हरेक दिन ५० भन्दा बढी पाठकले नियमित अध्ययन गरिरहेका पुस्तकालयले जनाएको छ ।
अध्यक्ष भण्डारीका अनुसार विद्यालय, क्याम्पस र विश्वविद्यालयका पाठ्यपुस्तक र राष्ट्रिय तथा स्थानीय दैनिक, साप्ताहिक, पाक्षिक, मासिक पत्रपत्रिका उपलब्ध गराइएको छ ।
पुस्तकालयले विसं २०७९ मा देशकै नमूना सामुदायिक पुस्तकालयका रूपमा शिक्षा, विज्ञान प्रविधि मन्त्रालयबाट सम्मानित भएको थियो । पुस्तकालयको दीर्घकालीन व्यवस्थापनका लागि रु १८ लाखको अक्षयकोष स्थापना गरिएको अध्यक्ष भण्डारीले जानकारी दिए ।
त्यस आसपासको क्षेत्रमा पठन संस्कृतिको विकासका लागि पुस्तकालयबाट योगदान मिलेको लेखनाथ पत्रकार मञ्चका अध्यक्ष एवं पुस्तकालयका सदस्य विष्णुहरि पौडेल बताउँछन् ।
