वीरगंज , असार १६ –
विश्वकप फुटबल सधैं खेलभन्दा धेरै ठूलो विषय रहँदै आएको छ। प्रत्येक चार वर्षमा आयोजना हुने यो प्रतियोगिता केवल उपाधिको प्रतिस्पर्धा मात्र नभई इतिहास, आप्रवासन, राष्ट्रिय पहिचान र सांस्कृतिक सम्बन्धको संगम पनि बन्ने गर्छ। सन् २०२६ को विश्वकपमा नेदरल्यान्ड्स र मोरक्कोबीच हुने ‘राउन्ड अफ ३२’ को खेल त्यही वास्तविकताको एउटा प्रमुख उदाहरण मानिएको छ।
कागजमा हेर्दा यो खेल नकआउट चरणका आकर्षक प्रतिस्पर्धामध्ये एक हो। समूह ‘एफ’ को विजेता बनेर अपराजित रूपमा नेदरल्यान्ड्सले ७ अंकसहित १० गोल गर्दै अन्तिम ३२ मा स्थान बनाएको छ। मोरक्को पनि ब्राजिलसँग केवल गोलअन्तरमा पछि पर्दै ७ अंकसहित नकआउट चरणमा पुगेको छ। तर यो खेलको महत्व केवल फुटबलमा सीमित छैन।
युरोपमा पछिल्ला दशकहरूमा पहिचान, आप्रवासन र सांस्कृतिक सम्बन्धबारे बहस बढ्दै गइरहेका बेला नेदरल्यान्ड्स र मोरक्कोबीचको प्रतिस्पर्धाले ती विषयलाई झनै उजागर गर्छ। विशेषगरी मोरक्केली मूलका तर नेदरल्यान्ड्समा जन्मिएका खेलाडीहरूले कुन देशको राष्ट्रिय टोली रोज्ने भन्ने विषयले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई नयाँ आयाम दिएको छ।
खेलाडीको रोजाइमा आएको परिवर्तन
विगतमा नेदरल्यान्ड्समा जन्मिएका मोरक्केली मूलका प्रतिभाशाली खेलाडीहरूले प्रायः नेदरल्यान्ड्सकै राष्ट्रिय टोली रोज्ने गर्थे। तर त्यो अवस्था अहिले परिवर्तन भइसकेको छ।
यसको सुरुआत एम्स्टर्डममा जन्मिएका ड्रिस बुसाट्टाबाट भएको मानिन्छ। उनले सन् १९९८ मा मोरक्केली मूलका पहिलो नेदरल्यान्ड्स–जन्मिएका खेलाडीका रूपमा ‘ओरेन्जे’ टोलीबाट खेल्ने अवसर पाएका थिए। पछि फिफाको तत्कालीन नियमअनुसार उनले मोरक्कोबाट पनि दुई खेल खेलेका थिए।
मोरक्कोको दीर्घकालीन रणनीति
पछिल्लो एक दशकमा मोरक्को फुटबल महासंघले युरोपमा रहेका दोहोरो नागरिकता भएका प्रतिभाशाली खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा भित्र्याउने रणनीति प्रभावकारी रूपमा अघि बढाएको छ।
फ्रान्स, बेल्जियम, स्पेन र नेदरल्यान्ड्समा विशेष स्काउट टोली परिचालन गर्दै खेलाडी मात्र होइन, उनीहरूका परिवारसँग पनि सम्बन्ध विस्तार गरिएको थियो। पूर्व प्राविधिक निर्देशक पिम भेर्बेकका अनुसार खेलाडीको निर्णयमा परिवारको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण हुने भएकाले त्यसलाई प्राथमिकता दिइएको थियो।
यस रणनीतिले मोरक्कोको फुटबलमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो। सन् २०१८ को विश्वकप टोलीमा नेदरल्यान्ड्समा जन्मिएका पाँच खेलाडी थिए भने सन् २०२२ मा अफ्रिकाको पहिलो सेमिफाइनल पुग्ने टोलीमा २६ खेलाडीमध्ये १४ जना विदेशमा जन्मिएका थिए।
हाकिम जियेचको निर्णयले बदलियो धारणा
नेदरल्यान्ड्समा जन्मिएर त्यहीँको फुटबल प्रणालीबाट हुर्किएका हाकिम जियेचको निर्णयलाई यो परिवर्तनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण मोड मानिन्छ।
युवा स्तरमा नेदरल्यान्ड्सबाट खेलेका जियेचले सन् २०१५ मा सिनियर टोलीको आह्वान पाए पनि चोटका कारण डेब्यु गर्न सकेनन्। त्यसपछि मोरक्कोले उनलाई राष्ट्रिय टोलीको प्रमुख खेलाडीका रूपमा प्रस्तुत गर्दै निरन्तर सम्पर्कमा राख्यो।
अन्ततः जियेचले मोरक्को रोजे। उनले आफ्नो निर्णयबारे भनेका थिए, “म सधैं आफूलाई मोरक्केली नै महसुस गर्थें। मानिसले आफ्नो मनले निर्णय गर्छ।”
त्यसपछि नुस्सैर मजराउई, सोफियान अम्राबात, अनास सलाह–एद्दिन र इस्माइल साइबारीजस्ता खेलाडीहरूले पनि मोरक्कोलाई रोजे। उनीहरू सबै युरोपेली फुटबल प्रणालीबाट विकसित भएका प्रतिभा हुन्।
फुटबलभन्दा ठूलो सम्बन्ध
सन् १९६० को दशकदेखि श्रमिक सम्झौतामार्फत मोरक्केली नागरिकहरूको नेदरल्यान्ड्समा बसाइँसराइ बढ्दै गयो। पछि पारिवारिक पुनर्मिलनसँगै त्यहाँ स्थायी मोरक्केली समुदायको विकास भयो।
आज नेदरल्यान्ड्समा लाखौं मोरक्केली मूलका नागरिक बसोबास गर्छन्। उनीहरूको पहिचान दुवै देशसँग जोडिएको भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा भने एउटा मात्र देश रोज्नुपर्ने हुन्छ।
कतिपयले नेदरल्यान्ड्स रोज्छन् भने कतिपयले मोरक्को। धेरैजसोका लागि यो अर्को देशको अस्वीकार होइन, बरु आफूलाई सबैभन्दा नजिक लागेको पहिचानको स्वीकार हो।
नयाँ अध्याय
३२ वर्षअघि अमेरिकामा भएको विश्वकपमा डेनिस बर्गक्याम्पको उत्कृष्ट प्रदर्शनमा नेदरल्यान्ड्सले मोरक्कोलाई पराजित गरेको थियो। त्यसयता दुवै देशको फुटबल सम्बन्धमा धेरै परिवर्तन आएको छ।
नेदरल्यान्ड्स अझै पनि विश्व फुटबलका उत्कृष्ट प्रतिभा उत्पादन गर्ने राष्ट्रमध्ये एक हो भने मोरक्को दोहोरो नागरिकता भएका प्रतिभा आकर्षित गर्ने सबैभन्दा सफल राष्ट्रमध्ये एक बनेको छ।
मोन्टेरेमा हुने विश्वकपको यो भेट अन्तिम १६ मा पुग्ने प्रतिस्पर्धा मात्र होइन, आधुनिक फुटबल, राष्ट्रिय पहिचान, आप्रवासन र सांस्कृतिक सम्बन्धको अर्को महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा पनि हेरिएको छ।
बिबिसी
